Thesis Number |
level |
Language |
Year |
Bilim Dalı |
|
Doktora |
İngilizce |
2018 |
Diğer |
Mustafakemalpaşa çayı, Emet ve Orhaneli derelerinin Kütahya'nın Gediz ilçesinde bulunan Çamandar Köyü'nde birleşmesinden oluşur ve Uluabat Gölü'ne dökülür. Emet deresi yaklaşık 180 km uzunluğundadır ve Şahhane dağından doğmaktadır. Orhaneli deresi ise yaklaşık 115 km uzunluğundadır ve Murat dağından doğmaktadır. Bölgenin jeolojisine ek olarak, bor, krom, kömür, gümüş, demir, bakır, manganez ve mermer madenciliğinin, bölgedeki su ve sediment kalitesinin bozulmasına neden olduğu düşünülmektedir. Bu çalışma kapsamında; Mart, Temmuz ve Ekim 2017'de bölgeden su ve sediment örnekleri toplanmıştır. Ayrıca Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nden (DSİ) hidrolojik ve su kalitesi verileri alınmıştır. Çalışmada, genel su kalitesi durumunu değerlendirmek için su kalitesi indeksi modeli (WQI) uygulanmış ve sonuçların görselleştirilmesine yardımcı olmak için coğrafi bilgi sistemleri (GIS) kullanılmıştır. Sediment kirliliği, kirlilik faktörü (KF), zenginleştirme faktörü (EF), jeo-birikim indeksi (Igeo), Muhtemel Etki Konsantrasyonları (PEC) metotları ile değerlendirilmiştir. Eşik Etkileri Seviyesi (TEL) metodu ise ekolojik risklerin incelenmesi amacıyla sediment kalitesi kılavuzu olarakkullanılmıştır. Ayrıca, çalışma alanı için temel kirletici kaynaklarını tespit etmek amacıyla Pearson Korelasyon Matrisi (PCM), Temel Bileşen Analizi (PCA) ve Hiyerarşik Küme Analizi (HCA) teknikleri de kullanılmıştır. Sonuçlar değerlendirildiğinde, üç izleme periyodu için WQI'lerde anlamlı bir farklılık görülmemiştir (p <0.05). Bölgedeki başlıca kirleticiler arsenik ve bor iken, DO (çözünmüş oksijen) seviyeleri genellikle kentsel yerleşim alanlarında Dünya Sağlık Örgütü'nin (WHO) sınır değerlerinden daha düşüktür. Sediment örneklerinde en fazla kirliliğe B, Cr, Ni, Zn ve As elementlerinin sebap olduğu görülmüştür. As, Cd ve Ni konsantrasyon değerleri sırasıyla 17 mg / kg, 3,53 mg/kg ve 36 mg/kg olarak ölçülmüş ve PEC değerlerini aşmıştır. Sedimentlerdeki ağır metal kaynaklarını termik santraller ve katı atık sahaları oluşmaktadır. Ayrıca Pb, Zn ve Cu için sülfid cevheri minerallerinin ayrışması, Ni için kentsel sanayi atıkları ve madencilik atıkları kaynak olarak gösterilebilir. Cr, As, Cd ve B kirliliği doğal oluşumlara atfedilse de, nehir sedimentindeki varlıkları madencilikle hızlandırılmıştır. İki derede kötüleşen su kalitesi iyileştirilmediği takdirde hem insan sağlığını hem de su yaşamını olumsuz yönde etkileyebilir.